Wielka przerwa Wielkiego Zderzacza
Wyobraźmy sobie bitwę na jedzenie w stołówce. Możemy przewidzieć liczbę osób, które oberwą zabłąkanym klopsikiem. Paul Lujan W czerwcu pracownicy CERN-u wyłączyli Wielki Zderzacz Hadronów ze świadomością, że nadchodząca przerwa w pracy będzie dłuższa niż zwykle. Akcelerator pod Genewą ucichł na pełne cztery lata, w czasie których inżynierowie wymienią zużyte elementy, zainstalują silniejsze magnesy ogniskujące, […]
A gdyby tak przeciąć foton na pół?
Jak przystało na mechanikę kwantową, rezultat takiej próby będzie mocno nieintuicyjny.
SpudCell – syntetyczna komórka, która udaje życie
Zbudowana w laboratorium kropla tłuszczu je, rośnie i dzieli się na pół. Nie jest żywa, ale może okazać się przydatna.
Mega upał, omega manipulacja
Polski internet znów odwołał globalne ocieplenie.
Coraz więcej dowodów, coraz mniej pewności
Już ponad 2700 naukowców podpisało się pod Deklaracją Lejdejską – żądając ustalenia jasnych reguł stosowania narzędzi AI w badaniach matematycznych.
Matematyczno-restauracyjny dylemat Ryszarda
W towarzystwie Feynmana nawet wybór dania w tajskiej knajpie potrafił nagle zamienić się w naukową łamigłówkę.
Silnik produkujący informacje zamiast spalin
Silnik, który zamiast spalin produkuje informacje.
Orzeczenie w sprawie En Arche v. Adam Adamczyk
Bez zbędnego gadania. Proszę wstać, sąd idzie.
To by było na tyle, jeśli chodzi o możliwość ugody z kreacjonistami
Ej, pssst. Jest tu kto? Ja tylko na chwilę, ale w dość ważnej sprawie.
Ocalić od zapomnienia
W sercu austriackich gór, wewnątrz komnaty starej kopalni soli, gromadzone są skrzynie wypełnione ceramicznymi płytami. Tak wygląda ostatni bastion ludzkiej pamięci.
Ostatni kwant
Po wielu latach pora na zmianę orbity.
ALH 84001 – meteoryt, o którym mówiono nawet w Białym Domu
Po czterdziestu latach od odkrycia na lodowym pustkowiu, Allan Hills 84001 pozostaje najsłynniejszym kamieniem pochodzącym spoza Ziemi.
Matka ciemnej materii – recenzja biografii “Vera Rubin. Życie”
Prowadzenie obserwacji wirujących galaktyk było dla niej „frajdą”. Tego słowa Vera używała bardzo często, opisując to, czym się zajmowała.
Satelita, który zerwał się ze smyczy
Pierwszy brytyjski satelita zaparkował w niedozwolonym miejscu. Kto weźmie na siebie mandat?
Wiadomość od Carla Sagana do przyszłych eksploratorów Marsa
Uniwersalny i ponadczasowy „testament” największego poety nauki.
Ile najdłużej może trwać zaćmienie Słońca?
Wszystkie zaćmienia są widowiskowe, ale jedne pozwalają się podziwiać dłużej niż inne.
Jeden neutron, dwa pomiary i dziewięć sekund niezgody
Neutron ulega rozpadowi po 887. Albo po 878 sekundach. Zależy kogo spytać.
Mikroświat w pytaniach i odpowiedziach – recenzja książki „Fizyka kwantowa”
Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o kwantach, ale baliście się zapytać.
Nobel za sieci neuronowe – krótko i dość przejrzyście
Ile jest fizyki w uczeniu maszynowym?
Kwark wysoki – słoń w składzie cząstek elementarnych
Zdecydowanie najcięższa cegła modelu standardowego wciąż pomaga fizykom w badaniu mikroświata.
O sprzedawcy maszyn do szycia, który zaklinał deszcz
Charles Hatfield twierdził, że dzięki swojej tajemniczej miksturze potrafi wywołać deszcz. W 1916 roku poszło mu nawet zbyt dobrze i doprowadził do wielkiej powodzi w San Diego. Rzekomo.
Duma, uprzedzenie i tranzystor
Połączenie wielkiego intelektu z rozdętym ego może doprowadzić do wspaniałych osiągnięć lub do katastrofy. W przypadku fizyka Williama Shockleya możemy mówić o jednym i drugim.
Dlaczego „inteligentny projekt” nie zastąpi teorii ewolucji?
Zwolennicy ID od dawna twierdzą, że darwinowska ewolucja znajduje się na skraju upadku, a biolodzy masowo zwracają się ku idei inteligentnego projektu. Problem w tym, że biolodzy o tym nie wiedzą.
Kiedyś to była stal
Jeszcze całkiem niedawno, każdy kto chciał skonstruować naprawdę zaawansowany detektor cząstek, musiał najpierw zdobyć wyjątkowy i deficytowy materiał. Stal wyprodukowaną przed lipcem 1945 roku.
Ksiądz, który szukał „dnia bez wczoraj” – Georges Lemaître
Sto lat temu pewien belgijski duchowny przeanalizował równania Einsteina i zrozumiał, że cała historia wszechświata, to w istocie dzieje „rozpadu pierwotnego atomu”.
Skutoid – najciekawsza figura, o której nie słyszałeś
Chociaż komórki nabłonkowe pokrywają nas od stóp do głów, ich prawdziwy fikuśny kształt czekał na odkrycie aż do 2018 roku.
Bzdurne dane, bzdurne wnioski. Na czym polega błąd apokalipsy?
Zawsze znajdzie się ekspert gotowy do oszacowania ryzyka wojny nuklearnej, epidemii superwirusa, albo buntu sztucznej inteligencji. Problem w tym, że takie analizy – z wierzchu bardzo profesjonalne i podparte szeregiem obliczeń – stanowią niebezpieczne narzędzie manipulacji.
Wspomnienia królowej nauki – Skłodowska „O swoim życiu i pracach”
Maria i Piotr. Bez wątpienia najpiękniejsza historia miłosna z nauką w tle.
Naukowi grzesznicy – recenzja książki “Science Fictions”
Oszustwa, uprzedzenia, zaniedbania i szum informacyjny w nauce. Prof. Kapela Abdulayev Pilaka poleca.
7 mniej znanych zainteresowań Richarda Feynmana
Naukowy hedonista, który potrafił odnaleźć coś ekscytującego w każdym napotkanym zagadnieniu.
Ostatnie posty
Wielka przerwa Wielkiego Zderzacza
Wyobraźmy sobie bitwę na jedzenie w stołówce. Możemy przewidzieć liczbę osób, które oberwą zabłąkanym klopsikiem. Paul Lujan W czerwcu pracownicy CERN-u wyłączyli Wielki Zderzacz Hadronów ze świadomością, że nadchodząca przerwa w pracy będzie dłuższa niż zwykle. Akcelerator pod Genewą ucichł na pełne cztery lata, w czasie których inżynierowie wymienią zużyte elementy, zainstalują silniejsze magnesy ogniskujące, […]
A gdyby tak przeciąć foton na pół?
Jak przystało na mechanikę kwantową, rezultat takiej próby będzie mocno nieintuicyjny.
SpudCell – syntetyczna komórka, która udaje życie
Zbudowana w laboratorium kropla tłuszczu je, rośnie i dzieli się na pół. Nie jest żywa, ale może okazać się przydatna.
Mega upał, omega manipulacja
Polski internet znów odwołał globalne ocieplenie.
Coraz więcej dowodów, coraz mniej pewności
Już ponad 2700 naukowców podpisało się pod Deklaracją Lejdejską – żądając ustalenia jasnych reguł stosowania narzędzi AI w badaniach matematycznych.
Matematyczno-restauracyjny dylemat Ryszarda
W towarzystwie Feynmana nawet wybór dania w tajskiej knajpie potrafił nagle zamienić się w naukową łamigłówkę.
Silnik produkujący informacje zamiast spalin
Silnik, który zamiast spalin produkuje informacje.
Orzeczenie w sprawie En Arche v. Adam Adamczyk
Bez zbędnego gadania. Proszę wstać, sąd idzie.
To by było na tyle, jeśli chodzi o możliwość ugody z kreacjonistami
Ej, pssst. Jest tu kto? Ja tylko na chwilę, ale w dość ważnej sprawie.
Ocalić od zapomnienia
W sercu austriackich gór, wewnątrz komnaty starej kopalni soli, gromadzone są skrzynie wypełnione ceramicznymi płytami. Tak wygląda ostatni bastion ludzkiej pamięci.
Ostatni kwant
Po wielu latach pora na zmianę orbity.
ALH 84001 – meteoryt, o którym mówiono nawet w Białym Domu
Po czterdziestu latach od odkrycia na lodowym pustkowiu, Allan Hills 84001 pozostaje najsłynniejszym kamieniem pochodzącym spoza Ziemi.
HESS zarejestrował kosmiczny elektron o niespotykanej energii [Phys. Rev. Lett.]
Obserwatorium w Namibii odnotowało ślad wiązki elektronów o energii sześciokrotnie większej od cząstek rozpędzanych w LHC.
Matka ciemnej materii – recenzja biografii “Vera Rubin. Życie”
Prowadzenie obserwacji wirujących galaktyk było dla niej „frajdą”. Tego słowa Vera używała bardzo często, opisując to, czym się zajmowała.
Satelita, który zerwał się ze smyczy
Pierwszy brytyjski satelita zaparkował w niedozwolonym miejscu. Kto weźmie na siebie mandat?
Wiadomość od Carla Sagana do przyszłych eksploratorów Marsa
Uniwersalny i ponadczasowy „testament” największego poety nauki.
Ile najdłużej może trwać zaćmienie Słońca?
Wszystkie zaćmienia są widowiskowe, ale jedne pozwalają się podziwiać dłużej niż inne.
Nowa największa liczba pierwsza ma ponad 41 milionów cyfr [GIMPS]
Po sześciu latach wreszcie udało się znaleźć kolejną, 52. liczbę pierwszą Mersenne’a.
Pulsar 4U 1820-30 wykonuje 716 obrotów na sekundę [AJ]
Jeden z dwóch najszybciej wirujących obiektów w galaktyce.
Ludzie nauki, których pożegnaliśmy w ostatnim roku
Co roku 1 listopada duże portale, stacje telewizyjne i inne media wspominają zmarłych polityków, aktorów, muzyków, sportowców i inne popularne osobistości. Niestety w tych wyliczankach często brakuje miejsca na tych ludzi, których pasja, wysiłek i poświęcenie przyczyniły do wzbogacenia naszej wiedzy i przybliżyły nieco ludzkość do rozgryzienia kodu wszechświata. Tradycyjnie więc spróbuję uzupełnić tę fatalną […]
Jeden neutron, dwa pomiary i dziewięć sekund niezgody
Neutron ulega rozpadowi po 887. Albo po 878 sekundach. Zależy kogo spytać.
Mikroświat w pytaniach i odpowiedziach – recenzja książki „Fizyka kwantowa”
Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o kwantach, ale baliście się zapytać.
Astronomowie ogłaszają maksimum aktywności słonecznej [NOAA]
Populacja fotografów polujących na zorzę zwiększa się.
Splątanie kwantowe zwiększy precyzję zegarów atomowych [Nature]
Po co mierzyć czas z pomocą jednego atomu, skoro można wykorzystać cały układ?
TESS odkrył najciaśniejszy układ potrójny gwiazd [AJ]
O nie, kolejni Trisolarianie!
Nobel za sieci neuronowe – krótko i dość przejrzyście
Ile jest fizyki w uczeniu maszynowym?
Nobel w dziedzinie fizyki 2024 za wkład w rozwój sieci neuronowych
Pierwsza Nagroda Nobla z informatyki?
Pierwsze jednoelektronowe wiązanie węgiel-węgiel [Nature]
Niby wiązanie sigma, a jednak dość słabe.
Kwark wysoki – słoń w składzie cząstek elementarnych
Zdecydowanie najcięższa cegła modelu standardowego wciąż pomaga fizykom w badaniu mikroświata.
LHC ustalił masę bozonu W z rekordową precyzją [CERN]
Dokładne pomiary dokonane w detektorze CMS potwierdziły poprawność modelu standardowego. Przynajmniej w kontekście oddziaływania słabego.
O sprzedawcy maszyn do szycia, który zaklinał deszcz
Charles Hatfield twierdził, że dzięki swojej tajemniczej miksturze potrafi wywołać deszcz. W 1916 roku poszło mu nawet zbyt dobrze i doprowadził do wielkiej powodzi w San Diego. Rzekomo.
Fizycy z Toronto sugerują, że absorpcja fotonów odbywa się w czasie „ujemnym”
Atomy rubidu z ekscytacji pogubiły zegarki.
Przyznano Ig Noble 2024
Tym razem doceniono m.in. klasyczny pomysł wykorzystania gołębi do sterowania pociskami i badania nad ssakami oddychającymi przez odbyt.
Nowy detektor SBND rozpoczął łowienie neutrin [Fermilab]
Nowy detektor Bliskiej Linii Bazowej zarejestrował pierwsze cząstki. Czy odkryje nowy rodzaj neutrin?
Zderzenia jąder ołowiu w LHC ujawniły wzór interferencyjny [CERN]
W Genewie odtworzono eksperyment z dwiema szczelinami. Tylko bez szczelin i w akceleratorze cząstek.
Duma, uprzedzenie i tranzystor
Połączenie wielkiego intelektu z rozdętym ego może doprowadzić do wspaniałych osiągnięć lub do katastrofy. W przypadku fizyka Williama Shockleya możemy mówić o jednym i drugim.
Wczesne galaktyki odkryte przez Webba nie są tak duże (i kłopotliwe) jak zakładano [AJ]
Obserwacje najdalszych zakątków widzialnego wszechświata dokonane już na początku misji Teleskopu Webba, ujawniły obrazy galaktyk, które wyglądały na podejrzanie jasne i dorodne, jak na swój młody wiek. Astronomowie spodziewali się, że zobaczą niekształtne zalążki dzisiejszych struktur, tymczasem galaktyki wypełniające wszechświat kilkaset milionów lat po wielkim wybuchu wydawały się niemal w pełni rozwinięte.
Dlaczego „inteligentny projekt” nie zastąpi teorii ewolucji?
Zwolennicy ID od dawna twierdzą, że darwinowska ewolucja znajduje się na skraju upadku, a biolodzy masowo zwracają się ku idei inteligentnego projektu. Problem w tym, że biolodzy o tym nie wiedzą.
Otrzymano najcięższe dotąd jądro antyatomu [Nature]
Podczas zderzeń cząstek w ramach eksperymentu RHIC-STAR zaobserwowano jądro antyhiperwodoru-4.
Kolejne badanie potwierdza, że astrologia jest bzdurą [Clearer Thinking]
Przewidywania czynione na podstawie układu ciał niebieskich, są równie skuteczne, co zwykłe zgadywanki.
Artykuły popularnonaukowe
Wielka przerwa Wielkiego Zderzacza
Wyobraźmy sobie bitwę na jedzenie w stołówce. Możemy przewidzieć liczbę osób, które oberwą zabłąkanym klopsikiem. Paul Lujan W czerwcu pracownicy CERN-u wyłączyli Wielki Zderzacz Hadronów ze świadomością, że nadchodząca przerwa w pracy będzie dłuższa niż zwykle. Akcelerator pod Genewą ucichł na pełne cztery lata, w czasie których inżynierowie wymienią zużyte elementy, zainstalują silniejsze magnesy ogniskujące, […]
A gdyby tak przeciąć foton na pół?
Jak przystało na mechanikę kwantową, rezultat takiej próby będzie mocno nieintuicyjny.
SpudCell – syntetyczna komórka, która udaje życie
Zbudowana w laboratorium kropla tłuszczu je, rośnie i dzieli się na pół. Nie jest żywa, ale może okazać się przydatna.
Matematyczno-restauracyjny dylemat Ryszarda
W towarzystwie Feynmana nawet wybór dania w tajskiej knajpie potrafił nagle zamienić się w naukową łamigłówkę.
Silnik produkujący informacje zamiast spalin
Silnik, który zamiast spalin produkuje informacje.
Ocalić od zapomnienia
W sercu austriackich gór, wewnątrz komnaty starej kopalni soli, gromadzone są skrzynie wypełnione ceramicznymi płytami. Tak wygląda ostatni bastion ludzkiej pamięci.
ALH 84001 – meteoryt, o którym mówiono nawet w Białym Domu
Po czterdziestu latach od odkrycia na lodowym pustkowiu, Allan Hills 84001 pozostaje najsłynniejszym kamieniem pochodzącym spoza Ziemi.
Satelita, który zerwał się ze smyczy
Pierwszy brytyjski satelita zaparkował w niedozwolonym miejscu. Kto weźmie na siebie mandat?
Wiadomość od Carla Sagana do przyszłych eksploratorów Marsa
Uniwersalny i ponadczasowy „testament” największego poety nauki.
Jeden neutron, dwa pomiary i dziewięć sekund niezgody
Neutron ulega rozpadowi po 887. Albo po 878 sekundach. Zależy kogo spytać.
Nobel za sieci neuronowe – krótko i dość przejrzyście
Ile jest fizyki w uczeniu maszynowym?
Kwark wysoki – słoń w składzie cząstek elementarnych
Zdecydowanie najcięższa cegła modelu standardowego wciąż pomaga fizykom w badaniu mikroświata.
O sprzedawcy maszyn do szycia, który zaklinał deszcz
Charles Hatfield twierdził, że dzięki swojej tajemniczej miksturze potrafi wywołać deszcz. W 1916 roku poszło mu nawet zbyt dobrze i doprowadził do wielkiej powodzi w San Diego. Rzekomo.
Duma, uprzedzenie i tranzystor
Połączenie wielkiego intelektu z rozdętym ego może doprowadzić do wspaniałych osiągnięć lub do katastrofy. W przypadku fizyka Williama Shockleya możemy mówić o jednym i drugim.
Kiedyś to była stal
Jeszcze całkiem niedawno, każdy kto chciał skonstruować naprawdę zaawansowany detektor cząstek, musiał najpierw zdobyć wyjątkowy i deficytowy materiał. Stal wyprodukowaną przed lipcem 1945 roku.
Ksiądz, który szukał „dnia bez wczoraj” – Georges Lemaître
Sto lat temu pewien belgijski duchowny przeanalizował równania Einsteina i zrozumiał, że cała historia wszechświata, to w istocie dzieje „rozpadu pierwotnego atomu”.
Skutoid – najciekawsza figura, o której nie słyszałeś
Chociaż komórki nabłonkowe pokrywają nas od stóp do głów, ich prawdziwy fikuśny kształt czekał na odkrycie aż do 2018 roku.
7 mniej znanych zainteresowań Richarda Feynmana
Naukowy hedonista, który potrafił odnaleźć coś ekscytującego w każdym napotkanym zagadnieniu.
Weź garść gluonów i ukulaj sobie cząstkę
Chiński akcelerator zidentyfikował mocnego kandydata na kulę gluonową: pierwszą cząstkę ulepioną wyłącznie z kwantowego kleju.
Dlaczego neutrony umierają młodo, a protony są wieczne?
Wyjęty z jądra atomowego neutron rozpada się w niecały kwadrans. Nigdy natomiast nie byliśmy świadkami rozpadu choćby jednego protonu.
Chcesz otrzymywać powiadomienia o nowych tekstach?
Żeby być na bieżąco z treściami publikowanymi na blogu i tym co w nauce piszczy, obserwuj kwantowe kanały społecznościowe lub, jeszcze lepiej, kliknij w dzwonek w rogu ekranu i włącz powiadomienia push.
Kwanty
Kim jest kwantowy obserwator?
Za każdym razem, gdy dostaję w ręce jakąś książkę zaczepiającą o temat kwantów, zanurzam się w nią z zapartym tchem. Zwłaszcza kiedy podejmuje ona wątek filozoficznej masakry, jakiej dokonał problem obserwatora i pomiaru.
Fale, cząstki i zabawy z dwoma szczelinami
Cząstka jest trochę falą, fala jest trochę cząstką. Kwantowa klasyka. Wszystko przez XIX-wieczne doświadczenie Younga, do którego wracamy raz po raz, próbując poprawnie zinterpretować zdumiewającą naturę mikroświata.
Dwa kubity i kwantowy niesporczak
Splątanie kwantowe to jedno z najbardziej zdumiewających zjawisk fizycznych. Z kolei niesporczaki należą do najniezwyklejszych oraz najwytrzymalszych znanych organizmów. Co może nam przynieść synteza obu tych tematów?
Ogórkowe pytania (I): Czym są te całe kwanty?
Pytanie: Wszedłem kiedyś przypadkiem na ten blog, przejrzałem kilka tekstów, ale w ogóle nie wiem od czego zacząć. Czym są „kwanty” i cała ta „mechanika kwantowa”? Słyszałem te terminy wielokrotnie w różnych kontekstach, ale nikt nie zadał sobie trudu, żeby po ludzku wyjaśnić ich znaczenie.
Splątanie kwantowe rozplątane: od EPR do Bella
W latach 30. ubiegłego stulecia troje fizyków rzuciło rękawicę jednej z najpotężniejszych teorii naukowych. Jak na ironię, paradoks opracowany przez nich dla wykazania niedorzeczności mechaniki kwantowej, stał się przyczynkiem do rozważań nad jednym z jej najdonioślejszych efektów – stanu splątania kwantowego.
Próżnia kipiąca cząstkami – triumf nieoznaczoności
Próżnia nie jest równoznaczna z niebytem. Kwantowa próżnia zdecydowanie pozostaje czymś, i to czymś z gruntu tętniącym aktywnością. Mamy również prawo sądzić, że wszechobecne cząstki wirtualne stanowią fundament fizycznej rzeczywistości.
O tym jak foton może przekroczyć prędkość światła
Mam nadzieję, że każdy z moich czytelników wie co kryje się za goszczącą w wielu równaniach fizyki relatywistycznej, magiczną literką c. Einsteinowska teza o nieprzekraczalnej prędkości światła w próżni, zawiera jednak pewien haczyk: kosmiczny ogranicznik prędkości może przekroczyć… sam foton.
Wszechświat pozbawiony czasu
Nie czarujmy się: sam pomysł opisania wszechświata, z pominięciem tak naturalnego elementu jak czas, nie może być przez nas traktowany inaczej, niż jako wyraz desperacji wyjątkowo szurniętego umysłu. Jednak dla rozwiązania niezwykłych zagadek, czasem musimy sięgać do równie niezwykłych hipotez.
Bóg gra w kości: Przemyślenia o naturze przypadku
Co powiedzieliby Izaak Newton, Albert Einstein i inni święci fizyki, gdyby mogli spojrzeć z góry na gmach współczesnej nauki? Zapewne z rozczarowaniem rzuciliby hasłem w stylu – „Nie o taki wszechświat walczyliśmy!” – w czym wtórowałyby im duchy starożytnych filozofów.
Kwantowe interpretacje: wieloświaty Everetta
Interpretacje zjawisk kwantowych możemy podzielić na dziwne i dziwniejsze. Co zabawne, pomysł współistnienia wielu alternatywnych rzeczywistości wcale nie musi należeć do tej drugiej kategorii.
Ogórkowe pytania (IV): Co łączy masę i energię?
Pytanie Ogórka: Znany wszystkim wzór E=mc² sugeruje równoważność masy i energii. Założenie proste nawet dla ogórka, ale czy powinienem traktować je absolutnie dosłownie? Czy potrafimy konkretnie stwierdzić ile energii kryje się w materii? I jaki mamy dowód na to, że natura rzeczywiście posługuje się tymi wielkościami jak dwiema wymienialnymi walutami?
Ogórkowe pytania (III): Czy różne atomy mają podobną wielkość?
Pytanie Ogórka: Zainteresowały mnie ostatnio rozmiary atomów. Zdaję sobie sprawę, że są one bardzo małe, że w ziarenku soli można ich znaleźć miliardy. Zacząłem się jednak zastanawiać, czy wszystkie atomy cechują identyczne lub chociaż zbliżone wymiary? Czy jeżeli przykładowy uran jest wielokrotnie masywniejszy i bardziej złożony od wodoru, ma również znacznie większy promień?
Ogórkowe pytania (II): Skąd wiemy o wielkim wybuchu?
Pytanie Ogórka: Mówi się, że wszechświat miał swój początek w wielkim wybuchu i wciąż się rozszerza. Brzmi to bardzo abstrakcyjnie i trudno mi w to uwierzyć. Skąd w ogóle wzięła się ta idea? Czy naukowcy potrafią ją poprzeć jakimikolwiek przekonującymi dowodami?
Ogórkowe pytania (I): Czym są te całe kwanty?
Pytanie: Wszedłem kiedyś przypadkiem na ten blog, przejrzałem kilka tekstów, ale w ogóle nie wiem od czego zacząć. Czym są „kwanty” i cała ta „mechanika kwantowa”? Słyszałem te terminy wielokrotnie w różnych kontekstach, ale nikt nie zadał sobie trudu, żeby po ludzku wyjaśnić ich znaczenie.
Jak wielka jest czarna dziura w M87?
Świat błyskawicznie obiegła informacja o pierwszej w dziejach, bezpośredniej obserwacji oblicza czarnej dziury. Przyjrzyjmy się więc bliżej bestii zalegającej w centrum M87. Sprawdźmy jakie ma wymiary i co tak naprawdę mieliśmy szansę ujrzeć.
Dokąd sięga atmosfera ziemska?
Najnowsze obserwacje sondy SOHO wywołały lawinę newsów obwieszczających, że atmosfera Ziemi sięga daleko poza orbitę Księżyca. Sprawdźmy, czy takie stanowisko ma pokrycie w rzeczywistości.
Jak pachnie metal?
Większość metali opisuje się jako substancje bezwonne. Czy rzeczywiście tak jest? A jeśli tak, to skąd pochodzi charakterystyczna woń monet, kluczy, gwoździ, narzędzi i całej reszty żelastwa?
Skąd pochodzi masa Twojego ciała?
Raz jeszcze rozważmy fenomen masy. Zastanówmy się, skąd pochodzi masa atomów budujących nasze ciała i dlaczego (z grubsza) nie od bozonu Higgsa?
Skoro wszechświat rośnie, to dlaczego Andromeda się zbliża?
Kontynuując wątek ekspansji wszechświata, zajmijmy się kolejnym często spotykanym pytaniem. Skoro przestrzeń rośnie puchnąc w każdym miejscu, to dlaczego niektóre galaktyki lgną ku sobie, zamiast od siebie uciekać?
Czy rozszerzanie wszechświata może przekroczyć prędkość światła?
Czytając o kosmologii i dumając nad procesem ekspansji wszechświata, prędzej czy później dochodzimy do pewnego wniosku budzącego uzasadnione wątpliwości. Czy galaktyki mogą oddalać się od siebie z prędkością większą od prędkości światła? A jeśli tak, to czy nie narusza to podstawowych zasad fizyki?
Akademia Ogórków:
Ogórkowe pytania (IV): Co łączy masę i energię?
Pytanie Ogórka: Znany wszystkim wzór E=mc² sugeruje równoważność masy i energii. Założenie proste nawet dla ogórka, ale czy powinienem traktować je absolutnie dosłownie? Czy potrafimy konkretnie stwierdzić ile energii kryje się w materii? I jaki mamy dowód na to, że natura rzeczywiście posługuje się tymi wielkościami jak dwiema wymienialnymi walutami?
Ogórkowe pytania (III): Czy różne atomy mają podobną wielkość?
Pytanie Ogórka: Zainteresowały mnie ostatnio rozmiary atomów. Zdaję sobie sprawę, że są one bardzo małe, że w ziarenku soli można ich znaleźć miliardy. Zacząłem się jednak zastanawiać, czy wszystkie atomy cechują identyczne lub chociaż zbliżone wymiary? Czy jeżeli przykładowy uran jest wielokrotnie masywniejszy i bardziej złożony od wodoru, ma również znacznie większy promień?
Ogórkowe pytania (II): Skąd wiemy o wielkim wybuchu?
Pytanie Ogórka: Mówi się, że wszechświat miał swój początek w wielkim wybuchu i wciąż się rozszerza. Brzmi to bardzo abstrakcyjnie i trudno mi w to uwierzyć. Skąd w ogóle wzięła się ta idea? Czy naukowcy potrafią ją poprzeć jakimikolwiek przekonującymi dowodami?
Ogórkowe pytania (I): Czym są te całe kwanty?
Pytanie: Wszedłem kiedyś przypadkiem na ten blog, przejrzałem kilka tekstów, ale w ogóle nie wiem od czego zacząć. Czym są „kwanty” i cała ta „mechanika kwantowa”? Słyszałem te terminy wielokrotnie w różnych kontekstach, ale nikt nie zadał sobie trudu, żeby po ludzku wyjaśnić ich znaczenie.
Jak wielka jest czarna dziura w M87?
Świat błyskawicznie obiegła informacja o pierwszej w dziejach, bezpośredniej obserwacji oblicza czarnej dziury. Przyjrzyjmy się więc bliżej bestii zalegającej w centrum M87. Sprawdźmy jakie ma wymiary i co tak naprawdę mieliśmy szansę ujrzeć.
Dokąd sięga atmosfera ziemska?
Najnowsze obserwacje sondy SOHO wywołały lawinę newsów obwieszczających, że atmosfera Ziemi sięga daleko poza orbitę Księżyca. Sprawdźmy, czy takie stanowisko ma pokrycie w rzeczywistości.
Jak pachnie metal?
Większość metali opisuje się jako substancje bezwonne. Czy rzeczywiście tak jest? A jeśli tak, to skąd pochodzi charakterystyczna woń monet, kluczy, gwoździ, narzędzi i całej reszty żelastwa?
Skąd pochodzi masa Twojego ciała?
Raz jeszcze rozważmy fenomen masy. Zastanówmy się, skąd pochodzi masa atomów budujących nasze ciała i dlaczego (z grubsza) nie od bozonu Higgsa?
Skoro wszechświat rośnie, to dlaczego Andromeda się zbliża?
Kontynuując wątek ekspansji wszechświata, zajmijmy się kolejnym często spotykanym pytaniem. Skoro przestrzeń rośnie puchnąc w każdym miejscu, to dlaczego niektóre galaktyki lgną ku sobie, zamiast od siebie uciekać?
Czy rozszerzanie wszechświata może przekroczyć prędkość światła?
Czytając o kosmologii i dumając nad procesem ekspansji wszechświata, prędzej czy później dochodzimy do pewnego wniosku budzącego uzasadnione wątpliwości. Czy galaktyki mogą oddalać się od siebie z prędkością większą od prędkości światła? A jeśli tak, to czy nie narusza to podstawowych zasad fizyki?
Dzieje nauki
Matematyczno-restauracyjny dylemat Ryszarda
W towarzystwie Feynmana nawet wybór dania w tajskiej knajpie potrafił nagle zamienić się w naukową łamigłówkę.
Ocalić od zapomnienia
W sercu austriackich gór, wewnątrz komnaty starej kopalni soli, gromadzone są skrzynie wypełnione ceramicznymi płytami. Tak wygląda ostatni bastion ludzkiej pamięci.
ALH 84001 – meteoryt, o którym mówiono nawet w Białym Domu
Po czterdziestu latach od odkrycia na lodowym pustkowiu, Allan Hills 84001 pozostaje najsłynniejszym kamieniem pochodzącym spoza Ziemi.
Satelita, który zerwał się ze smyczy
Pierwszy brytyjski satelita zaparkował w niedozwolonym miejscu. Kto weźmie na siebie mandat?
Nobel za sieci neuronowe – krótko i dość przejrzyście
Ile jest fizyki w uczeniu maszynowym?
Duma, uprzedzenie i tranzystor
Połączenie wielkiego intelektu z rozdętym ego może doprowadzić do wspaniałych osiągnięć lub do katastrofy. W przypadku fizyka Williama Shockleya możemy mówić o jednym i drugim.
Kiedyś to była stal
Jeszcze całkiem niedawno, każdy kto chciał skonstruować naprawdę zaawansowany detektor cząstek, musiał najpierw zdobyć wyjątkowy i deficytowy materiał. Stal wyprodukowaną przed lipcem 1945 roku.
Ksiądz, który szukał „dnia bez wczoraj” – Georges Lemaître
Sto lat temu pewien belgijski duchowny przeanalizował równania Einsteina i zrozumiał, że cała historia wszechświata, to w istocie dzieje „rozpadu pierwotnego atomu”.
Wspomnienia królowej nauki – Skłodowska „O swoim życiu i pracach”
Maria i Piotr. Bez wątpienia najpiękniejsza historia miłosna z nauką w tle.
Stowarzyszenie πekielnych poetów
Tak jak w Wigilię Bożego Narodzenia zwierzęta przemawiają ludzkim głosem, tak w Dniu Liczby Pi matematycy zaczynają recytować wiersze. Nie wiem co jest bardziej uπorne.
Kwazary ujawniają kosmologiczną dylatację czasu
Od stu lat wiemy, że odległe galaktyki uciekają od Ziemi – im dalsze, tym szybciej – czego skutkiem jest charakterystyczne przesunięcie ku czerwieni. Mniej oczywistym objawem tego zjawiska okazuje się kosmologiczna dylatacja czasu.
Czy naładowany samochód elektryczny jest masywniejszy od rozładowanego?
Szczególna teoria względności przekonuje nas do tego, aby traktować masę obiektu, jako miarę zgromadzonej w nim energii. W takim razie, czy podładowując akumulator jednocześnie zwiększamy jego masę?
Świat nawiedzany przez złych tłumaczy
W polskim przekładzie jednej ze słynnych książek Carla Sagana można znaleźć intrygujący fragment. Według niego, kilka dekad temu dokonano obserwacji, która obaliła ogólną teorię względności.
Dziwne związki rtęci z teorią względności
Rtęć przyjmuje postać cieczy już w temperaturze pokojowej, choć zdaniem teoretyków powinna ona topnieć „dopiero” przy 66°C. To ciekawa rozbieżność, ale jeszcze ciekawszy jest fakt, że niespodziewanie stoi za nią stary, dobry Albert Einstein.
Teoria względności w wielkim formacie – recenzja “Myśli, które zmieniły świat. Albert Einstein”
Po tylu latach autorzy książek wciąż nie ustają w próbach zaprezentowania spuścizny Einsteina w jeszcze ciekawszy, jeszcze przystępniejszy i jeszcze efektowniejszy sposób.
Upiór w OPERZE, nadświetlne neutrina i 10 lat wstydu
Przed poinformowaniem świata o odkryciu wstrząsającym podstawami fizyki, lepiej sto razy starannie sprawdzić każdy przecinek na tablicy i każdą śrubkę w aparaturze. Dla własnego dobra.
Ogórkowe pytania (IV): Co łączy masę i energię?
Pytanie Ogórka: Znany wszystkim wzór E=mc² sugeruje równoważność masy i energii. Założenie proste nawet dla ogórka, ale czy powinienem traktować je absolutnie dosłownie? Czy potrafimy konkretnie stwierdzić ile energii kryje się w materii? I jaki mamy dowód na to, że natura rzeczywiście posługuje się tymi wielkościami jak dwiema wymienialnymi walutami?
Masa, ładunek i moment pędu. Czarne dziury u fryzjera
Czy zestawiając ze sobą dwie czarne dziury o identycznych masach i rozmiarach, bylibyśmy w stanie odróżnić jedną od drugiej? Czy czarne dziury są najprostszymi obiektami we wszechświecie?
Zegary na wysokościach – o testowaniu grawitacyjnej dylatacji czasu
Jeśli mieszkasz na parterze, fizyka jest dla Ciebie łaskawa. Zgodnie z założeniami ogólnej teorii względności powinieneś starzeć się nieco wolniej od sąsiadów z góry.
Zaćmienie 1919: wielkie OTWarcie nowej fizyki
Wojna, współpraca ponad podziałami, wielka wyprawa i misja, która wisi na włosku do ostatniego momentu. Wbrew pozorom nie jest to streszczenie książki przygodowej, lecz historia pierwszego sprawdzianu ogólnej teorii względności.
Felietony Racjonalne
Mega upał, omega manipulacja
Polski internet znów odwołał globalne ocieplenie.
Coraz więcej dowodów, coraz mniej pewności
Już ponad 2700 naukowców podpisało się pod Deklaracją Lejdejską – żądając ustalenia jasnych reguł stosowania narzędzi AI w badaniach matematycznych.
Orzeczenie w sprawie En Arche v. Adam Adamczyk
Bez zbędnego gadania. Proszę wstać, sąd idzie.
To by było na tyle, jeśli chodzi o możliwość ugody z kreacjonistami
Ej, pssst. Jest tu kto? Ja tylko na chwilę, ale w dość ważnej sprawie.
Ocalić od zapomnienia
W sercu austriackich gór, wewnątrz komnaty starej kopalni soli, gromadzone są skrzynie wypełnione ceramicznymi płytami. Tak wygląda ostatni bastion ludzkiej pamięci.
Ostatni kwant
Po wielu latach pora na zmianę orbity.
O sprzedawcy maszyn do szycia, który zaklinał deszcz
Charles Hatfield twierdził, że dzięki swojej tajemniczej miksturze potrafi wywołać deszcz. W 1916 roku poszło mu nawet zbyt dobrze i doprowadził do wielkiej powodzi w San Diego. Rzekomo.
Dlaczego „inteligentny projekt” nie zastąpi teorii ewolucji?
Zwolennicy ID od dawna twierdzą, że darwinowska ewolucja znajduje się na skraju upadku, a biolodzy masowo zwracają się ku idei inteligentnego projektu. Problem w tym, że biolodzy o tym nie wiedzą.
Bzdurne dane, bzdurne wnioski. Na czym polega błąd apokalipsy?
Zawsze znajdzie się ekspert gotowy do oszacowania ryzyka wojny nuklearnej, epidemii superwirusa, albo buntu sztucznej inteligencji. Problem w tym, że takie analizy – z wierzchu bardzo profesjonalne i podparte szeregiem obliczeń – stanowią niebezpieczne narzędzie manipulacji.
Browne, parapsychologia, jasnowidz w procesie karnym i inne trele-morele
Rok 2024. Prokuratura w Warszawie. Asesor z doktoratem zastanawia się czy jasnowidza w postępowaniu karnym lepiej wykorzystać w roli biegłego, czy jednak jako specjalistę. Wspominałem, który mamy rok?
Ostatnie komentarze: