Gwiazdy, newsy naukowe

Supernowe i czarne dziury demolują gromadę Palomar 5

Gromady kuliste z reguły cechuje gęste upa­ko­wa­nie gwiazd i geo­me­tryczna ele­gan­cja, choć zdarzają się wyjątki. Niektóre, zdają się asy­me­tryczne lub w pewnym sensie “nadmu­chane” od środka. Euro­pej­scy astro­no­mo­wie sfor­mu­ło­wali hipotezę, wedle której, taka nie­co­dzienna struk­tura musi być związana z nad­pro­gra­mową liczbą czarnych dziur o masach gwiazdowych.

Publi­ka­cja zawarta w ostatnim Nature Astro­nomy jest dziełem Marka Gielesa z Bar­ce­lony, Eduarda Bal­bi­nota z Gro­nin­gen oraz trzech badaczy z Wysp Bry­tyj­skich. Astro­no­mów zasta­na­wiała atypowa geo­me­tria gromady Palomar 5, leżącej mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Ziemią a jądrem naszej galak­tyki. Właśnie z uwagi na loka­li­za­cję, do tej pory więk­szość hipotez skupiała się na wpływach gra­wi­ta­cyj­nych oraz pro­mie­nio­wa­niu dobie­ga­ją­cym do gromady z zatło­czo­nego wnętrza Drogi Mlecznej.

Nowe obser­wa­cje i symu­la­cje kom­pu­te­rowe pokazały, że przy­czyna cha­rak­te­ry­stycz­nego rozdęcia, może tkwić jednak wewnątrz samej gromady. Okazuje się mia­no­wi­cie, że za nawet 20% masy Palomar 5 odpo­wiada wyjąt­kowo liczna popu­la­cja czarnych dziur, powsta­łych w ramach eks­plo­zji umie­ra­ją­cych gwiazd. Energia super­no­wych jak również siła gra­wi­ta­cyjna wielu dziur, dopro­wa­dziły do wymie­ce­nia z centrum gromady część obiektów, tworząc obser­wo­wane obecnie, zewnętrzne stru­mie­nie gwiazd.

Astro­no­mo­wie poczy­nili również prze­wi­dy­wa­nia doty­czące końca gromady. Zgodnie z nimi, mniej więcej za miliard lat niemal wszyst­kie gwiazdy Palomar 5 skończą jako czarne dziury lub zostaną wyrzu­cone w galak­tyczną przestrzeń.

Dowiedz się więcej u źródła:
M. Gieles, D. Erkal, F. Antonini, A supra-massive population of stellar-mass black holes in the globular cluster Palomar 5, “Nature Astronomy”, [online: nature.com/articles/s41550-021–01392‑2].
Total
0
Shares
Inne teksty