Kolejne zaćmienie Słońca

Kiedy będzie następne zaćmienie Słońca w Polsce?

Tegoroczne częściowe zaćmienie Słońca nie było zbyt spektakularne z punktu widzenia polskich obserwatorów nieba. Kiedy będziemy mieli szansę zobaczyć na niebie coś ciekawszego?

Krótko: Następne czę­ściowe zakrycie tarczy sło­necz­nej będzie widoczne w naszym kraju już 25 paź­dzier­nika 2022. Niestety na pełne zaćmie­nie Słońca w Polsce przyj­dzie nam czekać o wiele dłużej.

Wszyscy wiedzą, że aby w ogóle doszło do zaćmie­nia Słońca Księżyc musi stanąć pomiędzy Ziemią i Gwiazdą Dzienną, rzucając cień na jakiś obszar naszej planety. Na pierwszy rzut oka mogli­by­śmy się spo­dzie­wać, że taka kon­fi­gu­ra­cja wystę­puje średnio raz w miesiącu, po każdym pełnym okrą­że­niu Ziemi przez jej natu­ral­nego satelitę. Jednak takiej regu­lar­no­ści doświad­czy­li­by­śmy tylko wtedy, gdyby Księżyc obiegał Ziemię w tej samej płasz­czyź­nie, w której nasza planeta obiega Słońce – a tak nie jest. Nie dość, że w Układzie Sło­necz­nym pozo­staje w ciągłym ruchu, to jeszcze nachy­le­nie (lub mądrzej inkli­na­cja) orbity Księżyca względem orbity Ziemi sięga 5,14°. Ujmując rzecz naj­pro­ściej, nawet kiedy Księżyc zajmuje pozycję między Ziemią a Słońcem, nie­rzadko znajduje się zbyt “wysoko” lub zbyt “nisko” żeby rzucić cień.

Płaszczyzny orbit Księżyca i Ziemi
Gdyby płasz­czy­zny orbity ziem­skiej i księ­ży­co­wej się pokry­wały, każdego miesiąca docho­dzi­łoby do zaćmień Słońca i Księżyca. W rze­czy­wi­sto­ści orbita Księżyca pozo­staje nachylona.

Aby więc kone­se­rzy astro­no­mii dostali swoje wido­wi­sko, nasza planeta, Księżyc i Słońce muszą znaleźć się w jednej linii, do czego z kolei konieczne jest odpo­wied­nie zesta­wie­nie płasz­czyzn orbit Księżyca i Ziemi. Taka prze­słanka zachodzi co najmniej dwa razy do roku, więc mniej więcej co kilka miesięcy gdzieś na świecie ludzie mogą podzi­wiać jak Srebrny Glob przemyka na tle Słońca. Trzeba tu zazna­czyć, że w związku z dynamiką i geo­me­trią tego układu, to samo zjawisko będzie zawsze wyglą­dało inaczej, zależnie od miejsca obser­wa­cji. Przy­kła­dowo, zaćmie­nie z 10 czerwca 2021 z per­spek­tywy miesz­kańca Podhala przy­sło­niło ledwie 5% Słońca, podczas gdy na Pomorzu ta sama wartość sięgnęła 15%. Co więcej, lokalne zaćmie­nie czę­ściowe, pod inną sze­ro­ko­ścią geo­gra­ficzną może być już zaćmie­niem pier­ście­nio­wym lub cał­ko­wi­tym[1].

Animacja zaćmienia Słońca
W miejscu gdzie trafia wierz­cho­łek cienia rzu­ca­nego przez Księżyc wystę­puje cał­ko­wite zaćmie­nie Słońca, nato­miast na obszarze pół­cie­nia zaćmie­nie częściowe.

No dobrze, ale kiedy będziemy mieli następną szansę na zare­je­stro­wa­nie jakie­go­kol­wiek zaćmie­nia Słońca w Polsce? Oto ter­mi­narz do końca obecnej dekady:

  • 25 paź­dzier­nika 2022 (46%);
  • 29 marca 2025 roku (15%);
  • 12 sierpnia 2026 (naj­cie­kaw­sze zaćmie­nie, ponad 70%);
  • 2 sierpnia 2027 (20%);
  • 12 czerwca 2029 (15%).

Jak widać, amatorzy astro­no­mii powinni sobie ostrzyć zęby przede wszyst­kim na lata 2022 oraz 2026, kiedy to Gwiazda Dzienna zostanie przy­kryta w znacznie szerszym stopniu niż ostatnio. 

Mówimy jednak cały czas o lokal­nych zaćmie­niach czę­ścio­wych. Odle­głość Księżyca od Ziemi ulega wahaniom[2], a rzucany cień (a nie tylko półcień) nie jest zbyt duży, w związku z czym ocze­ki­wa­nie naj­bar­dziej efek­tow­nego, cał­ko­wi­tego zaćmie­nia Słońca bez ruszenia się z danego obszaru, wymaga sporo cierpliwości.

I tak, ostatnie pełne zakrycie Słońca dało się obser­wo­wać z tery­to­rium naszego kraju latem 1887 roku[3], nato­miast na kolejne przyj­dzie nam czekać do przy­szłego stulecia, dokład­niej do paź­dzier­nika 2135 roku, przy czym i tak będzie ono dostępne wyłącz­nie dla miesz­kań­ców południa kraju. Pełne zaćmie­nie widoczne z centrum Polski nastąpi dopiero – uwaga – w roku 2681.

Na nie­któ­rych stronach można jeszcze trafić na datę 13 lipca 2075. Trzeba jednak pod­kre­ślić, że nastąpi wtedy “jedynie” zaćmie­nie obrącz­kowe – choć oczy­wi­ście również wyjąt­kowo spek­ta­ku­larne i warte uwagi. Zresztą, nie ma co wybrzy­dzać, skoro zde­cy­do­wana więk­szość z nas nie ma realnych szans na docze­ka­nie do dania głównego.

Kiedy będzie zaćmienie Słońca w Polsce?
Cztery zaćmie­nia Słońca z lat 2015–2025, w zesta­wie­niu z naj­bliż­szym zaćmie­niem pier­ście­nio­wym i cał­ko­wi­tym jakie będą widoczne z tery­to­rium Polski.

Jeśli jednak komuś naprawdę zależy na ujrzeniu na własne oczy tego nie­co­dzien­nego spek­ta­klu pełnego zaćmie­nia, powinien po prostu wziąć urlop, spakować plecak i pójść w ślady Arthura Edding­tona.

[+]
Total
0
Shares
Inne teksty